Hashimoto a psychika: Czy to depresja, czy choroba tarczycy?

Choroba Hashimoto to nie tylko fizyczne dolegliwości związane z tarczycą. Wiele osób doświadcza również szeregu objawów psychicznych, które mogą być równie, a czasem nawet bardziej, uciążliwe. W tym artykule, jako Laura Walczak, chciałabym szczegółowo omówić związek między Hashimoto a zdrowiem psychicznym, wyjaśnić mechanizmy stojące za tymi objawami i przedstawić skuteczne strategie wsparcia. Moim celem jest dostarczenie kompleksowej wiedzy, która pomoże zrozumieć, z czym się zmagasz, i wskaże drogę do poprawy samopoczucia.

Choroba Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy w Polsce i na świecie. Szacuje się, że dotyka ona nawet 700-800 tysięcy Polaków, w zdecydowanej większości kobiet. To schorzenie, choć kojarzone głównie z problemami metabolicznymi i fizycznymi, ma również głęboki i często niedoceniany wpływ na nasze zdrowie psychiczne. Z moich obserwacji wynika, że wielu pacjentów boryka się z objawami, które są bezpośrednio związane z chorobą, ale często pozostają nierozpoznane lub są błędnie interpretowane.

Ważne jest, aby zrozumieć, że objawy psychiczne w Hashimoto to nie "taka uroda" ani "fanaberie", lecz realne symptomy medyczne, wynikające z zaburzeń biochemicznych w organizmie. Mogą one znacząco obniżać jakość życia i utrudniać codzienne funkcjonowanie. Poniżej przedstawiam kluczowe objawy psychiczne i neurologiczne, które często towarzyszą tej chorobie, i które sama obserwuję u moich pacjentów:

• Mgła mózgowa (brain fog): Problemy z koncentracją, pamięcią, uczucie spowolnienia myślowego i dezorientacji.
• Depresja i stany depresyjne: Obniżony nastrój, brak radości, utrata zainteresowań.
• Zaburzenia lękowe i ataki paniki: Nadmierne zamartwianie się, niepokój, uczucie wewnętrznego napięcia.
• Zmęczenie i apatia: Przewlekłe, obezwładniające zmęczenie nieustępujące po odpoczynku, brak energii i motywacji.
• Drażliwość i wahania nastroju: Zwiększona podatność na irytację, niestabilność emocjonalna.
• Problemy ze snem: Zarówno bezsenność, jak i nadmierna senność w ciągu dnia.

Kluczowe jest odróżnienie tych objawów od zwykłego zmęczenia czy chwilowej chandry. Jeśli utrzymują się przez dłuższy czas i znacząco wpływają na Twoje życie, to sygnał, że należy przyjrzeć się im bliżej.

Mgła mózgowa: kiedy myślenie staje się wyzwaniem

„Mgła mózgowa” (ang. brain fog) to termin, który doskonale opisuje stan, w którym umysł wydaje się być spowolniony i niejasny. W kontekście Hashimoto pacjenci często zgłaszają trudności z koncentracją, zapominanie o prostych rzeczach, uczucie dezorientacji, a nawet problemy ze znalezieniem właściwych słów. Wyobraź sobie, że próbujesz skupić się na rozmowie, ale Twój umysł błądzi, albo że stoisz przed otwartą lodówką i nie pamiętasz, po co do niej przyszedłeś. To właśnie codzienne manifestacje mgły mózgowej, które potrafią być niezwykle frustrujące.

Mechanizm powstawania mgły mózgowej w Hashimoto jest złożony. Niedobór hormonów tarczycy, zwłaszcza trójjodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4), ma bezpośredni wpływ na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego. Hormony te są kluczowe dla prawidłowego metabolizmu neuroprzekaźników, takich jak serotonina i dopamina, które odpowiadają za nastrój, motywację, ale także za procesy poznawcze, w tym pamięć i koncentrację. Kiedy ich poziom jest zaburzony, mózg nie pracuje optymalnie, co prowadzi do odczuwania spowolnienia i trudności z przetwarzaniem informacji.

Na szczęście istnieją strategie, które mogą pomóc odzyskać jasność umysłu. W mojej praktyce często rekomenduję holistyczne podejście, które obejmuje:

• Dietę przeciwzapalną: Eliminacja produktów prozapalnych, takich jak przetworzona żywność, nadmiar cukru, a u osób z nietolerancjami glutenu i nabiału, może znacząco zmniejszyć stan zapalny w organizmie, w tym w mózgu.
• Celowaną suplementację: Suplementy takie jak selen, cynk i witamina D są kluczowe dla funkcji tarczycy i mózgu. Ich odpowiedni poziom może wspierać procesy poznawcze.
• Zarządzanie stresem: Przewlekły stres dodatkowo obciąża układ nerwowy. Techniki relaksacyjne, medytacja czy joga mogą pomóc w redukcji napięcia i poprawie koncentracji.
• Regularna aktywność fizyczna: Nawet umiarkowany ruch poprawia krążenie krwi w mózgu i wspiera funkcje poznawcze.
• Wystarczająca ilość snu: Sen jest niezbędny do regeneracji mózgu i konsolidacji pamięci.

Depresja i lęk: cichy towarzysz Hashimoto

Depresja i zaburzenia lękowe to jedne z najczęściej zgłaszanych objawów psychicznych u osób z Hashimoto. Mechanizm ich powstawania jest wielowymiarowy. Poza wspomnianym już wpływem niedoboru hormonów tarczycy na neuroprzekaźniki, kluczową rolę odgrywa również stan zapalny, który towarzyszy chorobom autoimmunologicznym. Mówimy tu o tzw. neuroinflammation, czyli stanie zapalnym w mózgu, który może bezpośrednio wpływać na zaburzenia nastroju. Co więcej, badania wskazują na korelację między wysokim poziomem przeciwciał (anty-TPO, anty-TG) a nasileniem objawów neuropsychiatrycznych. To pokazuje, jak złożony jest ten związek.

Depresja tarczycowa często bywa mylona z klasyczną depresją, co niestety opóźnia prawidłową diagnozę i skuteczne leczenie. Kluczową różnicą jest to, że w przypadku Hashimoto, objawy depresyjne są wtórne do zaburzeń hormonalnych i autoimmunologicznych. Dlatego tak ważne jest, aby w przypadku wystąpienia objawów depresji czy lęku, zawsze rozważyć wykonanie pełnego panelu badań tarczycy. Tylko wtedy możemy mieć pewność, czy nie mamy do czynienia z „maską” choroby tarczycy.

Choć lewotyroksyna, czyli syntetyczny hormon tarczycy, jest podstawą leczenia Hashimoto i u wielu pacjentów przynosi znaczną poprawę, to u części osób sama substytucja hormonalna może nie wystarczyć do ustąpienia objawów psychicznych. Dzieje się tak, gdy stan zapalny jest przewlekły lub gdy autoimmunologiczny atak na tarczycę jest szczególnie agresywny. W takich sytuacjach psychoterapia i wsparcie psychologiczne odgrywają niezwykle ważną rolę. Pomagają one w radzeniu sobie z przewlekłą chorobą, uczą technik relaksacyjnych, wspierają w budowaniu odporności psychicznej i pomagają odzyskać równowagę emocjonalną.

Drażliwość i wahania nastroju: emocjonalny rollercoaster

Osoby z Hashimoto często doświadczają zwiększonej drażliwości i nagłych wahań nastroju. Jest to bezpośrednio związane z niestabilnością hormonalną, która charakteryzuje tę chorobę. Nawet niewielkie fluktuacje w poziomie hormonów tarczycy mogą mieć znaczący wpływ na nasz układ nerwowy, czyniąc nas bardziej podatnymi na stres i irytację. Czasem drobna uwaga, która normalnie nie zrobiłaby na nas wrażenia, może wywołać nieproporcjonalną reakcję emocjonalną.

Ta niestabilność hormonalna często prowadzi do prawdziwego „emocjonalnego rollercoastera”. Pacjenci opisują, że w ciągu jednego dnia potrafią przejść od uczucia euforii i przypływu energii do głębokiego zniechęcenia, smutku czy apatii. Takie nagłe zmiany nastroju są wyczerpujące nie tylko dla osoby chorej, ale także dla jej otoczenia, wpływając na relacje i codzienne funkcjonowanie. Utrudniają planowanie, utrzymywanie stabilnych relacji i po prostu cieszenie się życiem.

Aby ustabilizować nastrój i zapanować nad tym emocjonalnym chaosem, warto wdrożyć kilka strategii:

• Techniki relaksacyjne: Regularna praktyka medytacji, głębokiego oddychania, jogi czy mindfulness może pomóc w regulacji układu nerwowego i zmniejszeniu reaktywności emocjonalnej.
• Zarządzanie stresem: Identyfikacja źródeł stresu i nauka efektywnych sposobów radzenia sobie z nimi jest kluczowa. Może to być delegowanie zadań, ustalanie priorytetów, czy po prostu znalezienie czasu na odpoczynek.
• Adaptogeny: Niektóre zioła adaptogenne, takie jak ashwagandha czy różeniec górski, mogą wspierać organizm w radzeniu sobie ze stresem i stabilizować nastrój, choć zawsze należy skonsultować ich stosowanie z lekarzem.
• Utrzymywanie stałego rytmu dnia: Regularne pory snu, posiłków i aktywności fizycznej mogą pomóc w stabilizacji wewnętrznego zegara biologicznego i hormonów.

Diagnostyka i holistyczne wsparcie: droga do równowagi

Prawidłowa diagnoza jest pierwszym i najważniejszym krokiem w radzeniu sobie z objawami psychicznymi Hashimoto. Aby ocenić stan tarczycy i potwierdzić lub wykluczyć Hashimoto, należy wykonać następujące badania:

• TSH (hormon tyreotropowy): Podstawowy wskaźnik funkcji tarczycy. Podwyższone TSH wskazuje na niedoczynność.
• fT3 (wolna trójjodotyronina) i fT4 (wolna tyroksyna): Aktywne formy hormonów tarczycy. Ich niskie poziomy potwierdzają niedoczynność.
• Anty-TPO (przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej): Podwyższone poziomy wskazują na autoimmunologiczny charakter zapalenia tarczycy.
• Anty-TG (przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie): Również świadczą o procesie autoimmunologicznym.

W leczeniu objawów psychicznych Hashimoto często potrzebne jest holistyczne podejście, ponieważ sama tabletka z lewotyroksyną, choć niezbędna, może nie być wystarczająca. Szczególnie, gdy objawy utrzymują się mimo wyrównania hormonalnego. To sygnał, że proces autoimmunologiczny i stan zapalny w organizmie nadal odgrywają rolę, wpływając na nasze samopoczucie psychiczne.

Jednym z kluczowych elementów holistycznego wsparcia jest dieta przeciwzapalna. Eliminacja produktów, które mogą nasilać stan zapalny, takich jak przetworzona żywność, cukier, a u osób z nietolerancjami gluten i nabiał, może przynieść znaczną ulgę. Obserwuję, że wielu moich pacjentów po zmianie diety odczuwa poprawę nie tylko w sferze fizycznej, ale i psychicznej zmniejsza się mgła mózgowa, poprawia nastrój, a poziom energii wzrasta.

Poza dietą, niezwykle ważna jest celowana suplementacja, która wspiera zarówno tarczycę, jak i mózg:

• Selen: Niezbędny dla prawidłowej funkcji tarczycy i redukcji przeciwciał anty-TPO. Wspiera również ochronę antyoksydacyjną mózgu.
• Cynk: Ważny dla układu odpornościowego i funkcji tarczycy. Jego niedobory mogą wpływać na nastrój i funkcje poznawcze.
• Witamina D: Powszechnie występujący niedobór, który ma kluczowe znaczenie dla układu odpornościowego, zdrowia psychicznego i regulacji stanów zapalnych.

Przeczytaj również: Jak odzyskać równowagę psychiczną? Odkryj sprawdzone metody i wsparcie

Komunikacja i szukanie wsparcia: nie jesteś sam/sama

Złe samopoczucie psychiczne w Hashimoto to nie jest „fanaberia”, lecz realne objawy choroby. Wiem, jak trudno jest czasem wytłumaczyć bliskim, że Twoja drażliwość, zmęczenie czy problemy z pamięcią nie są wynikiem złej woli, lecz fizjologicznych procesów. Otwarta komunikacja jest kluczowa. Spróbuj wyjaśnić, że hormony tarczycy wpływają na wszystko, w tym na nastrój i zdolności poznawcze. Podkreśl, że potrzebujesz zrozumienia i wsparcia, a nie krytyki. Możesz nawet pokazać im ten artykuł, aby lepiej zrozumieli, z czym się zmagasz.

Przygotowanie do wizyty u lekarza jest równie ważne. Aby lekarz mógł postawić trafną diagnozę i zaplanować skuteczne leczenie, musisz być dobrze przygotowany/a:

• Zapisz wszystkie objawy: Stwórz listę wszystkich objawów psychicznych i fizycznych, które Cię niepokoją, wraz z informacją, kiedy się pojawiły i jak często występują.
• Przygotuj wyniki badań: Zbierz wszystkie dotychczasowe wyniki badań tarczycy (TSH, fT3, fT4, anty-TPO, anty-TG).
• Zadawaj pytania: Nie bój się pytać o związek Hashimoto z Twoimi objawami psychicznymi, o możliwości leczenia holistycznego, o to, czy potrzebna jest konsultacja z psychiatrą lub psychologiem.
• Bądź konkretny/a: Opisz, jak objawy wpływają na Twoje codzienne życie i relacje.

Pamiętaj, że zdrowie psychiczne jest tak samo ważne jak fizyczne. Nie wahaj się szukać wsparcia. Istnieją grupy wsparcia dla osób z Hashimoto, psychoterapeuci specjalizujący się w chorobach przewlekłych oraz psychiatrzy, którzy potrafią różnicować objawy tarczycowe od pierwotnych zaburzeń psychicznych. Szukanie pomocy to akt odwagi, a nie słabości. Masz prawo czuć się dobrze i zasługujesz na kompleksowe wsparcie w drodze do odzyskania równowagi.